Szukaj
Polub nas!
1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 Rating 5.00 (3 Votes)

Mądry wilk

(Fot. Wikimedia Commons)Według ekspertów, wilki są niewłaściwie postrzegane. To, ich zdaniem, wynik karmienia dzieci strasznymi opowieściami o tych zwierzętach. W rzeczywistości wilki są inteligentne, wytrwałe i bardzo rodzinne. Co więcej, to nie one dla człowieka, a człowiek dla nich jest prawdziwym zagrożeniem...

Basiory i wadery

Wilk szary (Canis lupus) jest drapieżnym ssakiem z rodziny psowatych (Canidae), podrodziny psów właściwych (Caninae), plemienia Canini, rodzaju Canis. Jego najbliższymi współczesnymi krewnymi są kaberu, wilk czerwony oraz kojot i szakal złocisty. Zamieszkuje lasy, równiny, tereny bagienne w Azji oraz północne obszary Europy i Ameryki Północnej. Najwięcej osobników żyje w Kanadzie, w Rosji i Stanach Zjednoczonych (na Alasce).

Ewolucja tego zwierzęcia jest długa i skomplikowana. Za pierwszego prawdziwego wilka uważa się Canis edwardii, żyjącego około 2 mln lat temu. To właśnie ten gatunek przyczynił się do powstania wszystkich obecnie żyjących gatunków wilków. Bogata historia jego rozwoju sprawiła, że zwierzę to odnaleźć można w kulturze i wierzeniach wszystkich narodów zamieszkujących tereny, na których występuje. Od najdawniejszych czasów jest tematem mitów i legend, a od wynalezienia pisma także częstym motywem literackim.

Samce wilków (basiory), które są o około 20 proc. większe od samic (wadery), ważą od 90 do 130 funtów, mierzą od 3 do 5 stóp, nie licząc ogona (od 1 do niecałych 2 stóp), a ich wysokość w kłębie wynosi od 2 do 3 stóp. Ich ciało jest pokryte dwoma rodzajami włosów: długich i sztywnych, tzw. włosów prowadzących, które zapewniają odprowadzenie wody, oraz podszerstka, który zapewnia izolację termiczną. Przyjmują one różną barwę – od prawie czarnej poprzez szarą, brązową aż do białej.

Życie w rodzinach

To gatunek bardzo społeczny. Podobnie jak ludzie w rodzinach, wilki żyją w grupach rodzinnych, zwanych watahami. Każda powstaje naturalnie i składa się z kilku, przeciętnie 6-8 osobników, choć na Alasce i w północno-zachodniej Kanadzie spotykano watahy liczące do 20 osobników.

W obrębie grupy obowiązuje ściśle określona hierarchia wewnętrzna. Dowodzi nią najsilniejsza para, tzw. para alfa, która jako jedyna ma prawo się rozmnażać. Resztę tworzą osobniki z nimi spokrewnione: ich dzieci i wilki z poprzedniego miotu. Każdy pełni określoną funkcję: są specjaliści od węszenia niebezpieczeństwa, szukania tropów, zabijania łupu, chronienia dzieci pary alfa, przedniej straży na polowaniu. Od wymierzania kar, wyłącznie w sposób symboliczny, jest zastępca przywódcy (otwiera on szeroko pysk, w który wkłada swoją głowę winowajca). Nie jest on lubiany przez pozostałe wilki, w związku z czym nigdy nie zostaje samcem alfa. Zależności podkreślane są przez rozbudowaną mowę ciała (gesty dominacji, np. podniesiony ogon i uszy, i poddaństwa, np. skulony ogon, kładzenie się na grzbiecie), system odgłosów (wycie, szczekanie, warczenie, skomlenie i piski) oraz przy użyciu substancji chemicznych: feromonów i własnych odchodów. Poza hierarchią znajdują się młode.

Wilk jest wytrawnym wędrowcem. Poruszając się stępem, kłusem lub galopem może w dobę pokonać dystans nawet 45 mil, choć znane są wypadki, gdy zwierzę w ciągu doby przebyło 100 mil. Przez krótki czas, mniej więcej przez 5 minut, może utrzymać prędkość do 40 mil na godzinę.

(Fot. Wikimedia Commons)Jakieś 96 proc. jego pożywienia stanowią duże dzikie zwierzęta kopytne: jelenie, sarny, dziki (prowadzi selekcję i usuwa z populacji głównie osobniki chore, słabe albo mało doświadczone, nie chronione przez grupę osobników starszych). Kilka procent stanowią mniejsze ofiary: zające, borsuki, bobry. Zdarza się też lis lub jenot. W sprzyjających warunkach chętnie zjada i ryby. Uzupełnieniem jego diety są owoce i runo leśne. Polowanie, parami lub watahami, rozpoczyna się zwykle o zmierzchu i może trwać całą noc. Do życia potrzebuje średnio około 3 funty mięsa (wraz z kośćmi i skórą) dziennie. Do jego przyswojenia służy specyficzny układ pokarmowy – pysk zaopatrzony w 42 zęby o długości cala (długość kłów sięga 2 cali), przełyk o bardzo rozciągliwych ścianach, co pozwala na połykanie nawet dużych kawałków mięsa, i żołądek o pojemności około 9 litrów.

Ruja występuje raz do roku, zwykle pod koniec zimy. Ciąża trwa około 60 dni. W tym czasie budowane jest legowisko, w najbardziej niedostępnym miejscu rewiru, najczęściej w norze, wykrocie lub na ziemi. W jednym miocie zwykle rodzi się od 4 do 7 wilcząt, ale zdarzają się mioty liczące do 12 szczeniąt. Młode są ślepe i wymagają utrzymywania stałej temperatury otoczenia. Oczy otwierają po 2 tygodniach. W pierwszym okresie życia matka karmi je własnym mlekiem, nie opuszczając legowiska (w tym czasie zaopatrzeniem rodziny w pokarm zajmuje się samiec), a później są one karmione przez całe stado wstępnie przeżutym pokarmem. Zaczynają polować z rodzicami po zmianie uzębienia. Młode samce po osiągnięciu dojrzałości czasem są przepędzane przez parę alfa, by nie zagrażały ich dominacji.

W warunkach naturalnych wilki żyją od 12 do 16 lat, w niewoli do 20 lat.

Zagrożenie ze strony człowieka

Wilki doznały olbrzymich krzywd, niezrozumienia i braku akceptacji ze strony człowieka. Tymczasem zwierzęta te są niezwykle inteligentne, wytrwałe, elastyczne oraz posiadają niezwykłą wolę przetrwania i umiejętność korzystania z doświadczeń. Również i strach przed nimi jest nieuzasadniony. Z reguły unikają jakiegokolwiek kontaktu z ludźmi. W szczególnych przypadkach, gdy są do tego zmuszone poprzez brak naturalnej bazy żywieniowej, mogą atakować zwierzęta hodowlane w obrębie gospodarstw. Ludzi mogą zaatakować tylko osobniki chorujące na wściekliznę lub rozdrażnione przez człowieka.

Błędne postrzeganie wilków przyczyniło się do prawie całkowitego ich wytrzebienia na skutek polowań. Zmianę nastawienia przyniosły dopiero badania ekologiczne przeprowadzone w XX w. Dowiodły one, że wilki odgrywają znaczącą rolę w zachowaniu równowagi w ekosystemie, do którego należą – ograniczają populacje zwierząt kopytnych, na czym korzysta las, bo zwierzęta kopytne żywią się lasem.

Dziś największym zagrożeniem dla nich są ludzie, którzy niszczą ich środowisko poprzez fragmentowanie lasów autostradami, budowę w ich sercu hałaśliwych ośrodków rekreacyjnych, hoteli i osiedli domków. Ta rabunkowa działalność wpłynęła na ograniczenie ich populacji. Obecnie w większości państw objęto je ochroną gatunkową.

Marcin Nowak