Szukaj
Polub nas!

Sevier fot WikipediaPosąg Johna Seviera
(fot. Wikipedia)
Zbuntowany stan

Niemal każde dziecko w przeciętnej amerykańskiej szkole wie, że w chwili powstawania USA kraj ten składał się z 13 stanów. Natomiast nigdy nie wspomina się o tym, że w latach 1784-88 istniał też stan czternasty, który jednak nigdy nie został przyjęty do Unii. Dziś terytorium to należy do Tennessee, mimo że początkowo było związane z Północną Karoliną...

W roku 1789 władze stanu Północna Karolina wydzieliły skrawek swojego terytorium i zrzekły się go formalnie na rzecz Kongresu USA, co miało pomóc w spłaceniu długów wynikających z wojny o niepodległość z Brytyjczykami. Jednak mieszkańcy tych terenów nie bardzo chcieli podlegać bezpośrednio Waszyngtonowi i w związku z tym na początek wyznaczyli swoją własną stolicę, którą stało się miasto Jonesborough, a później ogłosili, że zamierzają utworzyć „równoległy rząd”, działający u boku władz Północnej Karoliny.

Aby dokładnie zrozumieć przebieg tych wydarzeń, należy zapewne wspomnieć o tym, że po uzyskaniu przez USA niepodległości rząd federalny był zadłużony po uszy, co wynikało bezpośrednio z kosztów wieloletnich działań wojennych. W kwietniu 1784 roku Północna Karolina zaoferowała Waszyngtonowi obszar o powierzchni 45 tysięcy mil kwadratowych, znajdujący się między pasmem gór Allegheny i rzeką Missisipi. Oferta ta zawierała jednak jeden istotny warunek – rząd federalny musiał przejąć pełną kontrolę nad wyznaczonym terenem w ciągu dwóch lat. Szkopuł w tym, że federalna administracja nie patrzyła na tę ofertę zbyt przychylnie, co spowodowało, iż tubylcy zaczęli się czuć porzuceni i zapomniani, szczególnie wobec narastających konfliktów z Indianami z plemienia Cherokee. Niektórzy podejrzewali nawet, iż zadłużony Waszyngton może sprzedać cały ten teren Francuzom lub Hiszpanom.

Po pewnym czasie Północna Karolina zmieniła zdanie i wycofała swoją ofertę oddania gruntów we władanie rządu centralnego. Reakcja tubylców była natychmiastowa – 23 sierpnia delegaci poszczególnych terytoriów zjechali do Jonesborough, gdzie ogłosili swoją niezależność od Północnej Karoliny. Na gubernatora nowego stanu o nazwie Franklin mianowano Johna Seviera, a w grudniu tego samego roku uchwalona została stanowa konstytucja. Ciekawe jest to, że na jej mocy prawnicy, lekarze oraz kaznodzieje nie mieli prawa ubiegać się o wybór do stanowego parlamentu.

Nowy stan istniał tylko teoretycznie, gdyż Kongres nie przyjął go formalnie do Unii. W maju 1785 roku delegacja stanu Franklin udała się do Waszyngtonu, by złożyć odpowiedni wniosek w tej sprawie. Delegaci z siedmiu stanów założycielskich poparli ten wniosek, ale ostateczna akceptacja wymagała większości 2/3 głosów, a więc dziewięciu stanów. Porażka ta spowodowała, że mieszkańcy stanu Franklin ustanowili w pewnym sensie niezależną republikę. Terytorium to miało własne sądy, anektowało cztery sąsiednie powiaty, wprowadziło własne przepisy podatkowe i rozważało zaprojektowanie stanowej flagi, do czego jednak nigdy nie doszło. Jeśli chodzi o walutę, w stanie Franklin w obiegu znajdowało się prawie wszystko, począwszy od dolarów federalnych, przez waluty europejskie, a skończywszy na jelenich skórach. Sam gubernator Sevier przez pewien czas pobierał wynagrodzenie w tej ostatniej formie.

Siever robił, co mógł, by zyskać poparcie człowieka, którego nazwisko było jednocześnie nazwą stanu. Napisał do Benjamina Franklina list, w którym prosił o wstawiennictwo i odpowiednią interwencję w Waszyngtonie. Jednak Franklin, który przebywał wtedy w Europie, odpowiedział uprzejmie, że nie zna szczegółów sprawy i nie jest w związku z tym w stanie w żaden sposób działać aż do czasu powrotu do USA. A gdy już w końcu wrócił do Ameryki, konflikt przestał istnieć.

Faktem jest to, że istnienie stanu Franklin od samego początku było dość problematyczne i w roku 1786 niektórzy lokalni politycy zaczęli agitować na rzecz powrotu do Północnej Karoliny. Władze tego stanu zaoferowały „buntownikom” amnestię podatkową, lecz w głosowaniu w 1787 roku mieszkańcy stanu odrzucili tę ofertę. W związku z tym do Jonesborough wysłano siły zbrojne Północnej Karoliny pod dowództwem pułkownika Johna Tiptona. Przez pewien czas na terenie tym działały równolegle dwa rządy, czyli istniał tam stan pewnej anarchii, w ramach której skonfliktowane strony spierały się o to, kto ma prawo do wydawania decyzji i po czyjej stronie stoi prawo.

Ostatecznie Sevier, mocno zdesperowany i pozbawiony środków finansowych, próbował namówić Hiszpanię do zajęcia stanu Franklin, co zostało uznane za zdradę. W sierpniu 1788 roku władze Północnej Karoliny aresztowały gubernatora. Został on potem uwolniony przez swoich zwolenników, ale wiedział już, że szanse na przetrwanie stanu Franklin przestały istnieć. W lutym 1789 roku złożył przysięgę na wierność władzom Północnej Karoliny. Było to o tyle bez znaczenia, że 7 lat później całe terytorium stanu Franklin zostało wcielone do Tennessee.

Mimo że Sevier stał na czele zbuntowanego terytorium, jego polityczna kariera bynajmniej nie zakończyła się po aneksji stanu Franklin. W roku 1796 do Unii przyjęty został nowy stan, Tennessee, którego gubernatorem wybrany został właśnie Sevier. Funkcję tę sprawował przez trzy 2-letnie kadencje, a zatem nadal sprawował przez 6 lat kontrolę nad swoim dawnym stanem Franklin.

Krzysztof M. Kucharski